Filmy na cenzurowanym
produkcja: USA, Wielka Brytania
rok produkcji: 2006
reżyseria: Kirby Dick
scenariusz: Matt Patterson, Eddie Schmidt
Niepokorny, pełnometrażowy dokument, przyjęty owacją na stojąco na festiwalu w Sundance. Radykalny dokumentalista Kirby Dick odkrywa tożsamość MPAA – stowarzyszenia, które od 40 lat wystawia w Ameryce filmom świadectwa moralności, przesądzając często o komercyjnym powodzeniu produkcji i granicach artystycznej wolności.
MPAA (Motion Picture Association of America) działa od końca lat sześćdziesiątych. Organizacja zajmuje się przyznawaniem filmom certyfikatów, określających od jakiego wieku będą dozwolone. W teorii poddawanie się ocenie MPAA jest dobrowolne. W praktyce sprawa nie jest taka prosta. Bez certyfikatu filmy nie mogą być dystrybuowane w największych sieciach kinowych i najważniejszych wypożyczalniach DVD w Stanach Zjednoczonych.
MPAA ma ogromny wpływ na komercyjne powodzenie produkcji filmowych. Najbardziej restrykcyjna klasyfikacja, czyli dozwolenie filmu od 17 lat, oznacza często dla producentów finansową klapę, ponieważ w nastoletnia widownia stanowi ogromną cześć rynku. Prowokuje to autocenzurę; zwłaszcza wielkie hollywoodzkie studia analizują pilnie każdą scenę, aby otrzymać jak najbardziej łagodny certyfikat.Kirby Dick opowiada o MPAA w demaskatorskim stylu przypominającym gorące polityczne dokumenty Michaela Moore’a. Reżyser zwraca uwagę na osobliwy styl działania organizacji. Skład rady oceniającej filmy jest pilnie strzeżoną tajemnicą. MPAA nie musi tłumaczyć się z werdyktów. W jej decyzjach widać jednak niepokojące prawidłowości. MPAA bardzo liberalnie podchodzi do scen przemocy, nawet bardzo brutalnej, a jednocześnie w purytański sposób traktuje sceny erotyczne.
Filmy z motywami homoseksualnymi oceniane są o wiele surowiej niż erotyka heteroseksualna; podobnie kobieca seksualność traktowana jest bardziej restrykcyjnie niż męska. Wreszcie, analizując decyzje MPAA, Kirby Dick dochodzi do wniosku, że organizacja dyskryminuje artystyczne produkcje niezależne i faworyzuje filmy z wielkich studiów hollywoodzkich – co nie jest zresztą wielką niespodzianką, bo właśnie Hollywood finansuje MPAA.
Kirby Dick rozmawia z filmowcami, reżyserami i aktorami, których dzieła padły w przeszłości ofiarami kontrowersyjnych decyzji MPAA. Wśród rozmówców dokumentalisty znaleźli się między innymi Darren Aronofsky, Maria Bello, Atom Egoyan, Mary Harron, Richard Heffner, Kimberly Peirce, Kevin Smith i John Waters.
Dokument „Filmy na cenzurowanym” jest także bogato ilustrowany sekwencjami ze znanych filmów. Przede wszystkich jednak Dick wynajął zespół prywatnych detektywów i zlecił im wytropienie tajemniczych członków MPAA. Oglądamy pasjonujące śledztwo, w dodatku zakończone pełnym sukcesem; publiczność po raz pierwszy ma okazję zobaczyć ludzi, którzy decydują o tym, kto i co może w Ameryce oglądać. Co ciekawe, sekretna rada okazuje się grupą zwykłych ludzi, dobrze sytuowanych przedstawicieli klasy średniej z Kalifornii.
Kirby Dick przedstawił swój film do oceny MPAA. Ze względu na dużą ilość scen erotycznych (cytowanych zresztą z filmów innych autorów) otrzymał najbardziej restrykcyjną klasyfikację. Proces starania się o certyfikat jest pokazany w dokumencie. Ostatecznie Dick zdecydował się dystrybuować film bez pieczątki MPAA.
Przeczytaj: Szerszy opis filmu dokumentalnego „Filmy na cenzurowanym”.